Opala kreditna sposobnost austrijskih opština

Tweng je opština sa najboljim kreditnim rejtingom, a pokrajina Salcburg ima najveći broj opština sa snažnom kreditnom sposobnošću, dok se Forarlberg i Štajerska često suočavaju sa izazovima.

Kreditna sposobnost austrijskih opština značajno je opala poslednjih godina. Ovo pokazuje rangiranje kreditnih rejtinga koje je predstavio KDZ (Centar za istraživanje javne uprave).

Dok je 2019. godine 456 opština imalo kreditni rejting 1 ili 2 (prema skali školskih ocena), taj broj je do 2024. godine pao na svega 130. S druge strane, broj opština sa rejtingom 4 ili 5 porastao je sa 290 na 692.

Za potrebe ovog rangiranja (https://www.gemeinderanking.at), finansijski podaci opština, koje prikuplja Zavod za statistiku Austrije (Statistics Austria), obrađeni su pomoću analitičkog alata koji je razvio KDZ.

Rezultati su prikazani na skali školskih ocena, pri čemu je svaka od gotovo 2.100 opština ocenjena na osnovu trogodišnjeg proseka.

Tweng ima najbolji kreditni rejting

U okviru rangiranja posebno je izdvojeno 250 najbolje plasiranih opština. Ove godine, prvo mesto zauzima Tweng (pokrajina Salcburg), a slede ga Parbasdorf (Donja Austrija) i Niederndorf (Tirol).

Generalno gledano, najbolje kreditne rejtinge imaju opštine u Salcburgu – oko trećina opština u ovoj pokrajini svrstava se u najboljih 10 procenata. Prema navodima KDZ-a, to je posledica velikog udela u poreskim prihodima sa saveznog nivoa i lokalnih opštinskih poreza, kao i rasta broja stanovnika, što je dovelo do povećanja prihoda.

Nasuprot tome, trećina opština u Forarlbergu i Štajerskoj spada u najslabijih 20 procenata prema finansijskoj snazi. Ovo se pripisuje višim operativnim troškovima (koji ne uključuju izdatke za zaposlene) i značajnom nivou zaduženosti. U Forarlbergu je dodatni faktor i visok opšti nivo cena, što takođe povećava troškove kapitalnih investicija. Teške odluke

Prema rečima Tomasa Proroka, izvršnog direktora centra KDZ, opštine sa slabom kreditnom sposobnošću suočavaju se sa teškim odlukama: moraju da smanje troškove. To se može postići smanjenjem obima usluga (skraćivanjem radnog vremena, zatvaranjem objekata poput javnih bazena itd.), povećanjem naknada ili uzdržavanjem od investicija, objasnio je Prorok.

Gledano u celini, na kreditnu sposobnost utiče nekoliko faktora – kao što su sistem fiskalnog izravnanja, inflacija ili nove nadležnosti koje su dodeljene opštinama. Izazov predstavlja i politika transfera sredstava: veliki deo udela opština u nacionalnim poreskim prihodima trenutno se preusmerava direktno na savezne pokrajine, kako bi se pokrili troškovi bolnica, administracije na nivou pokrajine ili socijalne zaštite. Dok su opštine 2019. godine zadržavale 51 evro od svakih 100 evra svog udela u poreskim prihodima, taj iznos je nedavno pao na svega 42 evra. Pored toga, na kreditnu sposobnost utiču i demografski trendovi, lokalni poreski prihodi (ostvareni, na primer, privlačenjem privrednih subjekata ili putem turizma), kao i kvalitet upravljanja u opštini. Opštine takođe imaju mogućnost da sarađuju sa drugim lokalnim samoupravama, kritički preispitaju svoje usluge ili prilagode visinu naknada.

„Opštine su izložene sve većem pritisku“, napominje Christoph Mühlbacher-Blum, rukovodilac sektora za javni sektor i institucije u banci Erste Bank.

Iz bankarske perspektive, jasno je da se investicije odlažu, te da se realizuju samo najneophodniji projekti. Međutim, opštinama nisu potrebni dobronamerni politički saveti „sa strane“ – gradonačelnici su već dobro upoznati sa tim šta je potrebno učiniti. U tom smislu, digitalno dostupna rang-lista može poslužiti kao koristan reper.

„Sve u svemu, opštine su pod značajnim pritiskom“, slaže se Prorok, „ali prostora za delovanje ipak ima“.

Kada je reč o ukupnom dugu saveznih pokrajina i opština, situacija izgleda nešto drugačije. I ovde Štajerska prednjači sa najvišim iznosima po glavi stanovnika. Forarlberg spada u srednju kategoriju, dok Salcburg, uz Gornju Austriju i Tirol, takođe beleži nizak nivo duga po glavi stanovnika.