Eparhija nekanonske CPC izgubila spor protiv Crne Gore i Srpske pravoslavne crkve

Presudom Višeg suda nekanonska Crnogorska pravoslavna crkva (CPC), koja je tvrdila da zbog Temeljnog ugovora neće moći da služi u više od 40 pravoslavnih objekata, pravosnažno je izgubila spor protiv države Crne Gore i Srpske pravoslavne crkve.

„Viši sud u Podgorici, kao drugostepeni, u veću sastavljenom od sutkinja, Sanje Cakanović, kao predsednice veća, Narcise – Maje Bošković i Ane Delić, kao članica veća,u pravnoj stvari tužilje tzv. CPC, koju zastupa ovlašćeno lice Lav Lajović, protiv tužene Države Crne Gore-Vlade Crne Gore, koju zastupa Zaštitnik imovinsko pravnih interesa CG, i Srpska pravoslavna crkva, koju zastupa punomoćnik Dalibor Kavarić, advokat iz Podgorice, radi utvrđenja ništavosti, diskriminacije i naknade štete, odlučujući po žalbi tužilje, izjavljenoj protiv presude Osnovnog suda u Podgorica od 22.07.2024. godine, u sednici veća održanoj dana 08.09.2026. godine, doneo je presudu da se odbija žalba kao neosnovana i potvrđuje se presuda Osnovnog suda Podgorica“, navodi se u odluci suda.

Inače, tužbom je traženo da se utvrdi da je ništavan Temeljni ugovor zaključen između Crne Gore i Srpske Pravoslavne crkve.

U obrazloženju presude se navodi da se tužba odbacuje kao nedozvoljena.

„Odbija se tužbeni zahtev tužilje kojim je tražila da se utvrdi da su tužene zaključenjem Temeljnog ugovora izmedu Crne Gore i Srpske Pravoslavne crkve 3. avgusta 2022. godine, izvršile diskriminaciju prema tužilji po osnovu vjere i uvjerenja i da se zabrani tuženima vršenje radnji od kojih preti diskriminacija, kao neosnovan“, stoji u odluci.

Navodi se da se odbija tužbeni zahtev kojim je traženo da se tuženi obavežu da tužilji naknade materijalnu i nematerijalnu štetu, kao neosnovan.

Takođe, obavezuje se tužilja da tuženoj I reda i tuženoj II reda na ime troškova postupka isplati iznos od po 450 eura, u roku od 15 dana po pravosnažnosti presude.

„Protiv navedene presude tužilja je blagovremeno izjavila žalbu iz svih zakonskih razloga, predlažući da se pobijana presuda ukine i predmet vrati na ponovno odlučivanje. U odgovoru na žalbu tužena II reda je osporila navode žalbe tužene i predložili da Viši sud odbije žalbu kao neosnovanu i potvrdi pobijanu presudu. Odgovor na žalbu tužena I reda nije podnijela“, navodi se u odluci, koju prenosi portal “Borba.me”.

Eparhija podgoričko-dukljanska Pravoslavne crkve Crne Gore je tvrdila da zbog Temeljnog ugovora neće moći da služi u više od 40 pravoslavnih objekata.

Po oceni suda, a nasuprot neosnovanim žalbenim navodima tužilje, pravilno je postupio prvostepeni sud odlučujući na način iz izreke prvostepene, za koju odluku prvostepeni sud daje dovoljne i jasne razloge o odlučnim činjenicama, koje u potpunosti prihvata i ovaj sud i na iste upućuje žalioca.

„Naime, predmetni Temeljni ugovor nije zaključen shodno odredbama Zakona o obligacionim odnosima, već je predmetni Temeljni ugovor zaključen na osnovu ovlašćenja koje Vlada Crne Gore ima u smislu člana IO Zakona o slobodi vjeroispovjesti. Polazeći od navedenog, pravilno nalazi prvostepeni sud da u materijalno-pravnom smislu, predmetni Temeljni ugovor dominantno sadrži obelježja opšteg pravnog akta: apstraktnost i generalnost, odnosno odredbe opšteg pravnog karaktera kojima su bliže uređena Ustavom i zakonom zajamčena ljudska prava pripadnika vjerske zajednice na slobodu vere i na izražavanje, čuvanje, razvijanje i javno ispoljavanje nacionalne-etničke, kulturne i verske posebnosti, pa s obzirom na to da su ugovorom na apstraktan način utvrđena prava i obaveze za neodredeni krug subjekata i uredeni odnosi iz kojih mogu proisteći različiti pojedinačni pravni akti (u postupcima pred državnim organima iz radnog odnosa i slično) ovaj akt je podložan ustavnoj sudskoj kontroli, kako u formalnom-pravnom, tako i u materijalnom-pravnom, sadržinskom smislu, pa stoga je jedino Ustavni sud Crne Gore ovlašćen da ispituje zakonitost opšteg pravnog akta – Temeljnog ugovora“, navodi se u odluci Višeg suda.

Temeljni ugovor potpisali su 3. avgusta 2022. u Vili Gorica tadašnji premijer Dritan Abazović i patrijarh SPC Porfirije, a objavljen je u Službenom listu 31. avgusta. Skupština je 17 dana nakon potpisivanja izglasala nepovjerenje Abazovićevoj vladi.

Tužba je, prema prvostepenoj presudi, podneta 9. avgusta i 21. oktobra 2022. Eparhija je u tužbi navela da je kao vjerska zajednica registrovana 12. jula 2019.

Rešenje Ministarstva za ljudska i manjinska prava o njenom upisu u evidenciju verskih zajednica doneseno je 10. septembra 2020.