Gerlovićeva kafana u Beču: Mesto gde su se okupljali Vuk Karadžić i bečki Sloveni

Na Bauernmarktu, u samom centru Beča, od 1835. do 1852. godine radila je kafana Andrije Gerlovića, poznata kao Café Gerlovich, ali i kao „Slovenska kafana“. Bila je jedno od mesta okupljanja Slovena u Beču, a među njenim gostima bio je i Vuk Stefanović Karadžić, kome je Gerlovićeva kafana bila deo svakodnevnog bečkog života.

Café Gerlovich na Bauernmarktu 5

Andrija Gerlović bio je bečki trgovac slovenskog porekla, vlasnik kuće i ugostitelj. Njegova kafana nalazila se na adresi Bauernmarkt 5, 1010 Beč, u samom centru grada.

U istorijskim izvorima lokal se pojavljuje kao Café Gerlovich, dok je među drugim Slovenima bio poznat i kao „Slovenska kafana“, jer su se u Gerlovićevoj kafani između 1835. i 1852. godine okupljali slovenski intelektualci i pripadnici različitih slovenskih zajednica.

Kafana je bila u delu Beča u kojem su se susretali trgovina, kultura i život različitih zajednica. Bauernmarkt se nalazio u neposrednoj blizini drugih važnih adresa tadašnjeg centra grada, pa je Gerlovićev lokal bio lako dostupan ljudima koji su tu živeli, radili ili boravili.

Vuk Karadžić dolazio je kod Gerlovića

Među ljudima koji su dolazili u Café Gerlovich bio je Vuk Stefanović Karadžić.

To potvrđuju i sećanja Antonina Františeka Ribičke, prominentnog češkog istoričara i advokata, koji je u Beču upoznao Vuka upravo u Gerlovićevoj kafani. Ribička je kasnije zapisao da je to bila „slovenska kafana“ i da je Vuk tamo dolazio. U istom lokalu Ribička je upoznao i druge pripadnike tadašnjeg slovenskog kulturnog kruga.

Vukova veza sa ovim mestom nije ostala samo u sećanjima. U njegovoj prepisci iz 1851. godine nalazi se uputstvo da se pošiljka za Vuka u Beču ostavi u Café Gerlovich. Adresa je bila toliko poznata njegovim saradnicima, da je kafana mogla da posluži kao mesto na kojem će ga pismo ili pošiljka sigurno pronaći.

To je jedan od konkretnih tragova koji pokazuju da Café Gerlovich nije bio samo lokal u koji je Vuk povremeno svraćao, nego kako smo i pisali, deo njegovog svakodnevnog života.

Kafana slovenske inteligencije

Gerlovićeva kafana imala je širi značaj od okupljanja pojedinaca.

Bečki Sloveni u prvoj polovini 19. veka nisu imali veliki broj institucija u kojima bi se redovno susretali. Kafane i gostionice bile su mesta razgovora, čitanja novina, dogovora i društvenog povezivanja.

Upravo je Café Gerlovich bio je jedno od takvih mesta.

U njoj su pored Srba bili su prisutni i Česi, Slovaci, Slovenci, a posebno je bilo primetno njihovo brojnije prisustvo uoči i tokom revolucionarne 1848. godine. U lokalu su se pevale nacionalne pesme, a okupljanja su imala i kulturnu i društvenu funkciju. Lokal je bio poznat kao mesto gde su se sastajali ljudi, koji su zastupali ideje kulturnog povezivanja Slovena.

U Beču je tada delovao i niz južnoslovenskih intelektualaca. Među njima su bili Vuk Karadžić, Đura Daničić, Ilarion Ruvarac, kao i ljudi koji su radili na razvoju književnog, jezičkog i kulturnog života Slovena u glavnom gradu Habzburške monarhije.

Ovo je veoma značajno i za istoričare, koji mogu da rekonstruišu jedan značajan deo bečke istorije.

Kafana koja je nestala iz Beča

Café Gerlovich više ne postoji. Ni tadašnja zgrada na adresi Bauernmarkt 5 nije sačuvana u obliku u kojem je izgledala sredinom 19. veka.

Bauernmarkt je tokom narednih decenija doživeo velike urbanističke promene. Početkom 20. veka promenjen je izgled čitavog prostora, a stare zgrade i lokali postepeno su nestajali.

Preživelo je ime ulice koje nas podseća na vreme 19. veka.

Danas se Bauernmarkt nalazi u samom centru Beča, svega nekoliko minuta hoda od Stephansplatz-a. Prolaznik na ovoj ulici više ne može da vidi Gerlovićevu kafanu, ali istorijski izvori omogućavaju da se prilično precizno rekonstruiše njena uloga u životu bečkih Slovena.