Bauernmarkt: Tragovima srpskih trgovaca

U samom srcu današnjeg Beča, na prostoru prvog okruga, Bauernmarkt je tokom 19. veka bio jedna od važnih trgovačkih ulica. Pisali smo o Gerlovićevoj kafani, ali na adresama Bauernmarkta mogu se pratiti i tragovi srpskih trgovaca, koji su poslovali u austrijskoj prestonici, osnivali firme, ulazili u partnerstva i širili svoje poslove izvan Beča.

Među njima se izdvajaju Jovan Barbulović, Ljubomir Krainović i Jovan Nikolić. Njihove poslovne biografije pokazuju da srpski trgovci u Beču nisu bili vezani samo za male radnje i lokalnu trgovinu. Bavili su se proizvodnjom i prodajom tekstila, povezivali i ukrupnjavali kapital, širili poslovne kontakte, a deo zarade usmeravali su i prema srpskoj zajednici, koju su svesrdno pomagali.

Od seljačke pijace do trgovačke ulice

Ime Bauernmarkt podseća na prvobitnu namenu ovog prostora. Pijaca se u izvorima pominje još 1440. godine, kada su seljaci iz okoline Beča na ovom mestu prodavali svoje proizvode. Među robom su bili mleko, sir, mast, kupus i grožđe. Početkom 18. veka prodaja poljoprivrednih proizvoda premeštena je na druge lokacije, ali je naziv Bauernmarkt ostao vezan za ulicu.

Tokom 19. veka prostor je već imao sasvim drugačiji karakter. Na adresama Bauernmarkta nalazile su se trgovine, zanatske radnje i različiti poslovni objekti. Ulica je bila deo gusto povezanog trgovačkog prostora oko Hoher Markta, Grabenа, Fleischmarkta i drugih centralnih bečkih ulica.

Bauernmarkt je kroz istoriju menjao i svoj fizički izgled. Današnja ulica rezultat je više urbanističkih intervencija, a naročito promene iz 1913. godine, kada je produžena prema Fleischmarktu u okviru izgradnje kompleksa Ankerhof.

Jovan Barbulović i posao sa tekstilom

Među najzanimljivijim imenima nalazi se Jovan Barbulović, trgovac, koji je u Beču razvio posao vezan za proizvodnju i prodaju muške tekstilne robe.

Privilegiju za proizvodnju francuskih kravata dobio je 27. oktobra 1845. godine. Već naredne godine osnovao je kompaniju „Barbulowits Joh. D“, koja se bavila tekstilom i muškom odećom.

Godine 1848. firma je bila registrovana na Bauernmarktu, na tadašnjem kućnom broju 581, koji odgovara adresi današnjeg Bauernmarkta 11. U ponudi nisu bile samo kravate. Kupcima su nudili košulje, okovratnike, rukavice, šešire i tregere.

Na reklami firme stajao je moto „Eleganz, Solidität, Billigkeit“ – elegancija, solidnost i povoljne cene.

Barbulovićev posao nije bio ograničen na bečko tržište. Firma je svoju robu izvozila u Italiju i na Istok.

Zanimljiv je i podatak da se kompanija tokom narednih godina selila na druge prestižne bečke adrese. Godine 1849. poslovanje je bilo na Graben-u, u takozvanoj „Elephantenhaus“, dok se 1857. firma nalazila u Ungargasse. Trgovački registar beleži njeno brisanje početkom 1860. godine.

Tako se preko jedne firme može pratiti čitav put jednog bečkog trgovca: od specijalizovane proizvodnje i prodaje na Bauernmarktu do poslovanja na drugim adresama u gradu.

Ljubomir Krainović: od Velikog Bečkereka do Beča

Drugi važan trag vodi do Ljubomira Krainovića, rođenog 1827. godine u Velikom Bečkereku, današnjem Zrenjaninu.

Krainović je u Beču bio povezan sa više trgovačkih društava. Od 1857. godine poslovao je u okviru kompanije „Nicolits & Krainovits“, koja je imala više adresa u centralnom delu grada. Društvo je prestalo da postoji 1867. godine.

Iste godine formirana je nova kompanija, „Nikolits, Krainovits & Link“, čija je adresa bila upravo Bauernmarkt 11.

Za istoriju ove ulice zanimljivo je što se ista adresa pojavljuje u poslovnim biografijama više trgovaca. Bauernmarkt tako nije bio samo mesto pojedinačne radnje, već deo mreže firmi i partnerstava, koja su se menjala kako su se menjali poslovi i njihovi vlasnici.

Krainović je kasnije nastavio samostalno poslovanje pod nazivom „L. Krainovits“. Firma je 1871. godine otišla u stečaj, sa adresom na Tuchlaubenu 15.

Jovan Nikolić i trgovačka partnerstva

Sa Krainovićem je bio poslovno povezan i Jovan Nikolić.

Njih dvojica su bili partneri u kompaniji „Nikolits, Krainovits & Link“, registrovanoj 1867. godine na Bauernmarktu 11. To je bio nastavak poslovne saradnje, koja je počela još u okviru društva „Nicolits & Krainovits“.

Nikolić je nakon toga nastavio samostalno. Od 1869. do 1876. poslovao je zajedno sa Linkom u okviru firme „Nikolits & Link“, a potom je imao sopstvenu firmu „Johann Nikolits“ na Gonzagagasse 8.

Trgovina nije bila jedina veza sa Bečom

Krainović i Nikolić ostavili su trag i izvan poslovnih registara.

Godine 1862, kada se prikupljao novac za izgradnju Srpske pravoslavne crkve Svetog Save u Beču, Ljubomir Krainović priložio je 500 forinti, dok je njegova supruga Katarina darovala još 100. Jovan Nikolić dao je 300 forinti. Njihov život nije počivao samo na trgovini i poslovnim partnerstvima. Deo svog novca usmeravali su i prema stvaranju institucija, koje su bile važne za organizovani život Srba u Beču.

Srpska zajednica se u Beču tokom 19. veka postepeno širila i institucionalno organizovala, a trgovci su predstavljali njen najbrojniji deo.

Istorija ulice koja čuva tragove prošlosti

Istorija jedne ulice ne nalazi se samo u njenim zgradama. Ponekad je mnogo bolje sačuvana u adresarima, trgovačkim registrima i dokumentima, koji nam otkrivaju ko je tu živeo i radio.

Bauernmarkt je upravo takav slučaj. Njegove poslovne adrese otvaraju nam pogled na Beč 19. veka, u kome su svoje važno mesto imali i srpski trgovci.