Italijanski parlament potvrdio reformu autonomije Južnog Tirola

Italijanski Senat usvojio je nacrt ustavnoh zakona o reformi Statuta autonomije Južnog Tirola, uključujući vraćanje izgubljenih nadležnosti, što je pozdravio zvaničan Beč.

Sa 129 glasova „za“, bez ijednog glasa „protiv“ i 48 uzdržanih, usvojena je ustavna izmena, koja je bila poslednja od četiri neophodne parlamentarne odluke, čime je reforma sada postala zakon.

Vladajuće stranke Braća Italije, Liga i Forca Italija glasale su jedinstveno za reformu, a podršku je dala i opoziciona stranka levog centra Italija Viva bivšeg premijera Matea Rencija, prenosi austrijska agencija APA.

Među onima koji su bili uzdržani bili su, između ostalih, senatori opozicione Demokratske partije i Pokreta pet zvezdica.

Inače reč je o vraćanju standarda koji su 1992. godine doveli do rešavanja spora oko Južnog Tirola pred Ujedinjenim nacijama, a koji su bili postepeno narušavani italijanskom ustavnom reformom iz 2001. godine, kao i presudama Ustavnog suda tokom godina.

Premijerka Đorđa Meloni već se u svom vladinom programu na početku mandata 2022. godine izričito izjasnila u korist reforme.

Reformom Statuta ne samo da se vraćaju izgubljene nadležnosti, već se uvode i nove „isključive“ nadležnosti, odnosno proširuje prostor za autonomno zakonodavstvo Južnog Tirola, što je posebno naglašavala stranka pokrajinskog predsednika Narodna partija Južnog Tirola.

To se odnosi na zaštitu životne sredine, uključujući upravljanje divljim životinjama i trgovinu, kao i na oblasti prostornog planiranja, putne infrastrukture, javnih službi i korišćenja voda za proizvodnju električne energije.

Pored toga, u Statut je uneta i klauzula o zaštiti nivoa autonomije, a izmene Statuta ubuduće će zahtevati saglasnost pokrajinskog parlamenta.

Sadržajno, učinjeni su i ustupci italijanskoj jezičkoj grupi i tako će doseljeni italijanski državljani ubuduće moći da učestvuju na pokrajinskim izborima već nakon dve godine boravka, dok su do sada morali da žive na tlu Južnog Tirola najmanje četiri godine.

Među najvažnijim izmenama je i novi zvanični naziv regiona „Trentino-Alto Adiđe/Južni Tirol“, kao i izričito naglašavanje pojma „autonoman“ za pokrajine Južni Tirol i Trentino.

Predsednik Južnog Tirola Arno Kompačer, koji je reformu autonomije postavio kao jedan od centralnih elemenata svog mandata, izjavio je da se radi o „živoj autonomiji i velikom uspehu za Južni Tirol“.

„Ovom reformom vraćamo deo sposobnosti odlučivanja Južnom Tirolu. Ne samo da ponovo dobijamo nadležnosti koje su poslednjih godina bile ograničavane centralističkim tendencijama, već utvrđujemo i nove nadležnosti u novim oblastima“, dodao je Kompačer.

Opoziciona stranka Južnotirolska sloboda ocenila je, međutim, da je reč o „nezadovoljavajućem rezultatu“.

Po njihovom mišljenju, i dalje nad svime lebdi Damoklov mač „nacionalnog interesa“.

Austrija je, kao „zaštitnica“ Južnog Tirola, pozdravila nacrt ustavnog zakona.

Kancelar Kristijan Štoker i ministarka spoljnih poslova Austrije Beate Majnl Rajzinger ocenili su odluku Senata kao „očuvanje i jačanje autonomije Južnog Tirola“.

Majnl Rajzinger je, u objavi na mreži X, istakla da se radi o izvanrednim vestima za Južni Tirol, Austriju i Italiju.

„Današnjom odlukom Senata je italijanski parlament dao zeleno svetlo za reviziju Statuta o autonomiji Trentina-Južnog Tirola. Važan dan za Južni Tirol – snažan signal za dobro susedstvo i uzornu zaštitu manjina u Evropi“, podvukla je ona.

Inače obavljena je i obavezna diplomatska razmena nota između Italije i Austrije. Naime, u deklaraciji o rešenju spora iz 1992. godine pred UN bilo je predviđeno da Italija Austriji dostavlja i saopštava izmene u vezi sa autonomijom.