Jedan od najbogatijih Srba Habzburške monarhije tragično je okončao život: Ko je bio Spiridon Gopčević stariji?

U senci velikih evropskih trgovačkih dinastija XIX veka, jedan Srbin iz Boke Kotorske uspeo je da izgradi imperiju koja je dosezala od Trsta do Beča. Njegovo ime bilo je Spiridon Gopčević stariji i bio je brodovlasnik, trgovac, dobrotvor i jedan od najbogatijih Srba u Habzburškoj monarhiji. Ipak, život čoveka koji je posedovao desetine brodova i pomagao srpski narod širom Balkana završio se tragično, samoubistvom u Beču 1861. godine.

Danas počiva na čuvenom groblju Sankt Marks, jednom od najstarijih očuvanih grobalja u Beču, gde su sahranjeni brojni znameniti Srbi.

Od Herceg Novog do trgovačke elite Trsta

Porodica Gopčević potiče iz mesta Podi kod Herceg Novog, odakle se Spiridonov otac Hristofor Risto Gopčević preselio u Trst. U tadašnjem najvažnijem habzburškom trgovačkom centru porodica je brzo stekla ogromno bogatstvo.

Nakon očeve smrti, Spiridon Gopčević preuzima porodični posao i ubrzo postaje jedan od najmoćnijih srpskih trgovaca svog vremena. Bavio se brodogradnjom i pomorskom trgovinom, a posedovao je čitavu flotu trgovačkih brodova.

Posebno je zanimljivo da je svoje brodove nazivao po srpskim istorijskim ličnostima. Tako su morima plovili „Car Lazar“ i „Knez Karađorđević“, čime je javno pokazivao snažan srpski nacionalni identitet unutar Habzburške monarhije.

Brod „Knez Karađorđević“, izgrađen u Engleskoj 1851. godine i smatrao se prvim privatnim parobrodom u Habzburškoj monarhiji, što govori o bogatstvu i uticaju koji je Gopčević posedovao.

Njegošev prijatelj i veliki srpski dobrotvor

Spiridon Gopčević nije bio samo trgovac. Bio je i veliki mecena srpske kulture, crkve i prosvete.

U njegovoj kući u Trstu često je boravio Petar II Petrović Njegoš, koji je 1850. godine, povodom Spiridonovog venčanja sa Luizom Eman, napisao pesmu „Pirovanje“.

Gopčević je finansijski pomagao srpske škole u Hercegovini, slao žito i oružje Crnoj Gori, pomagao srpske ustanike tokom revolucije 1848. godine, kao i Srbe u Sarajevu i Boki Kotorskoj.

Istoričari ga pominju i kao čoveka zaslužnog za prvo izdanje Gorskog vijenca, jednog od najznačajnijih dela srpske književnosti.

Palata koja i danas svedoči o bogatstvu porodice

Jedan od retkih materijalnih tragova moći porodice Gopčević danas je veličanstvena palata, Palazzo Gopcevich, u Trstu.

Izgrađena sredinom XIX veka u samom srcu grada, palata predstavlja biser eklektične arhitekture. Na njenoj fasadi nalaze se statue kneza Lazara, kneginje Milice, Miloša Obilića i Kosovke devojke, kao snažan simbol srpskog nacionalnog identiteta porodice.

Palata je danas u vlasništvu grada Trsta i u njoj se nalazi pozorišni muzej.

Krimski rat uništio bogatstvo

Iako je godinama bio među najimućnijim Srbima u Evropi, sudbina Spiridona Gopčevića naglo se promenila posle Krimskog rata.

Posledice rata teško su pogodile trgovinu i pomorstvo, a Gopčević je izgubio gotovo celokupno bogatstvo. Finansijski slom ozbiljno je narušio njegovo zdravlje.

U Beč se preselio 1858. godine. Iako je bio nosilac Ordena Franca Jozefa i odlikovan ruskom carskom zlatnom medaljom časti, više nije uspeo da povrati nekadašnji ugled i moć.

Tragičan kraj u Beču

Spiridon Gopčević stariji izvršio je samoubistvo 8. maja 1861. godine u tadašnjoj luksuznoj gostionici Katarinenhof, u bečkoj ulici Landštrase 99.

Sahranjen je tri dana kasnije na groblju Sankt Marks u Beču, gde i danas počiva zajedno sa pojedinim članovima porodice.

Njegova supruga Luiza kasnije se preudala, dok je njihov sin, Spiridon Gopčević mlađi, postao poznati diplomata, novinar, pisac i astronom.

Zaboravljeni srpski milioner

Iako je nekada bio simbol bogatstva, uticaja i srpskog privrednog uspona u Habzburškoj monarhiji, ime Spiridona Gopčevića danas je gotovo zaboravljeno.

Ipak, njegova životna priča ostaje svedočanstvo vremena u kojem su Srbi uspevali da postanu deo ekonomske elite Evrope, ali i da svoje bogatstvo koriste za pomoć narodu, kulturi i nacionalnom identitetu.