Od Beča do Deligrada: Kako je austrijsko vojno znanje pomoglo Srbima u velikoj pobedi 1806. godine

Pre 220 godina srpski ustanici izvojevali su jednu od najvažnijih pobeda Prvog srpskog ustanka – Bitku na Deligradu. Veliku ulogu u izgradnji Deligrada imao je kapetan Vuča Žikić, koji je vojno i fortifikaciono znanje stekao u austrijskoj službi.

Deligrad – ključna odbrana Moravske doline

Početkom 1806. godine, po nalogu Karađorđa, počelo je utvrđivanje južnog pravca prema Nišu. Na prostoru kod Đuniskog tesnaca, između Aleksinca i Ražnja, izgrađivan je Deligrad. Deligrad je bio sistem šančeva i utvrđenja, koji je trebalo da zaustavi prodor osmanske vojske prema unutrašnjosti Srbije.

Položaj Deligrada bio je od velikog strateškog značaja. Utvrđenje je štitilo Moravsku dolinu i važan pravac prema Beogradu.

Vuča Žikić – kapetan iz austrijske službe

Vuča Žikić, odnosno Džikić, bio je poreklom iz Stare Srbije, iz mesta Mavrovo.

Kao mlad došao je u Beograd, a tokom Kočine krajine i Austrijsko-turskog rata 1788–1791. godine priključio se srpskim dobrovoljačkim jedinicama u austrijskoj službi. Bio je u korpusu kapetana Mihaljevića, gde se aktivno borio protiv Osmanlija.

U austrijskoj vojnoj službi stekao je čin kapetana i iskustvo u vojnoj organizaciji i fortifikaciji.

Kada je počeo Prvi srpski ustanak, priključio se srpskoj vojsci

Kada je 1804. godine počeo Prvi srpski ustanak, Vuča Žikić odmah se priključio srpskoj vojsci.

Njegovo iskustvo iz austrijske vojne službe bilo je posebno značajno za izgradnju i organizaciju odbrambenih položaja.

Žikić je bio najzaslužniji za izgradnju Deligrada, jednog od najvažnijih utvrđenja Prvog srpskog ustanka.

Kako je izgrađen Deligrad

Deligrad je izgrađen na važnom strateškom položaju u Đuniskom tesnacu. Sistem odbrane činili su šančevi, opkopi, bastioni i drugi fortifikacioni objekti.

Cilj je bio da se osmanskoj vojsci zatvori prolaz kroz Moravsku dolinu i spreči njen prodor prema severu.

Znanje koje je Vuča Žikić stekao u austrijskoj vojsci bilo je od velikog značaja za izgradnju ovog sistema odbrane.

Bitka na Deligradu 1806. godine

Tokom leta 1806. godine prema Deligradu krenula je velika osmanska vojska pod komandom Ibrahim-paše Bušatlije.

Srpski ustanici branili su utvrđene položaje i uspeli da odbiju napade. Borbe su trajale nedeljama.

3. septembra 1806. godine srpski ustanici izvojevali su veliku pobedu na Deligradu.

Osmanska vojska nije uspela da probije srpske položaje i bila je primorana na povlačenje, jer je Stanoje Glavaš sa svojim odredima uspeo da zauzme Prokuplje, čime je ugrožena pozadina osmanske vojske.

Pobeda na Deligradu, zajedno sa pobedom na Mišaru iste godine, predstavljala je jedan od najvećih vojnih uspeha Prvog srpskog ustanka.

Deligrad – jedno od najvažnijih utvrđenja Srbije

Posle Bitke na Deligradu 1806. godine, Vuča Žikić ostao je uz utvrđenje.

Deligrad je nastavio da bude jedno od najvažnijih vojnih uporišta ustaničke Srbije. Njegov položaj omogućavao je kontrolu pravca kroz Moravsku dolinu i zaštitu prilaza prema severu.

Utvrđenje je svoju stratešku ulogu zadržalo i tokom narednih godina Prvog srpskog ustanka.

Smrt kapetana Vuče Žikića na Vaskrs 1808. godine

Godine 1808. Turci su ponovo napali Deligrad.

U borbama je kapetan Vuča Žikić smrtno ranjen. Prenet je u obližnji manastir Svetog Romana, gde je preminuo na Vaskrs 1808. godine.

Tamo je i sahranjen.

Tako je kapetan Žikić život završio u blizini Deligrada, utvrđenja kojem je posvetio svoje vojno znanje stečeno u austrijskoj službi.

Od Beča do Deligrada

Veza između Austrije i Deligrada ogleda se u ljudima i vojnom znanju koje su Srbi sticali u Habzburškoj monarhiji.

Tokom Kočine krajine i Austrijsko-turskog rata srpski dobrovoljci borili su se u austrijskoj službi protiv Osmanlija. Među njima je bio i Vuča Žikić.

Vojno iskustvo stečeno u austrijskoj vojsci kasnije je primenio u Prvom srpskom ustanku i izgradnji Deligrada.

Od Beča i austrijske vojne službe do Deligrada prošao je put jednog oficira čije je znanje postalo deo odbrane ustaničke Srbije.

Kapetan Vuča Žikić, poreklom iz Stare Srbije, iz Mavrova, ostao je zapamćen kao jedan od najvažnijih ljudi u izgradnji Deligrada i organizaciji njegove odbrane.