170 godina od rođenja Nikole Tesle: Od Vojne krajine, preko Graca i Beča, do Amerike

Na današnji dan, pre 170 godina, 10. jula 1856. godine, u Smiljanu u Lici rođen je Nikola Tesla, jedan od najvećih umova u istoriji čovečanstva. Rođen je na teritoriji tadašnje Habzburške monarhije (Austrijskog carstva), ali je po svom poreklu, identitetu i porodici bio Srbin. Bio je sin srpskog pravoslavnog sveštenika Milutina Tesle i majke Georgine – Đuke Tesla, žene izuzetne inteligencije i pronalazačkog duha, od koje je, kako je i sam govorio, nasledio dar za stvaralaštvo. Njegov životni put vodio ga je od Smiljana, preko Graca, Beča, Budimpešte i Pariza, do Sjedinjenih Američkih Država, gde je svojim izumima zauvek promenio svet. Upravo je od roditelja nasledio radoznalost i neiscrpnu želju za učenjem.

Posebno mesto u Teslinom životu zauzima Austrija. Nakon školovanja u Karlovcu, 1875. godine upisuje Politehniku u Gracu (današnji Tehnički univerzitet u Gracu), jednu od najuglednijih tehničkih škola Austro-Ugarske. Upravo u Gracu, Tesla se prvi put ozbiljno susreo sa električnim mašinama i počeo da razmišlja o ideji obrtnog magnetnog polja, koja će kasnije postati osnova njegovog revolucionarnog sistema naizmenične struje.

Iako životne okolnosti nisu dozvolile da završi studije, godine provedene u Gracu, bile su presudne za razvoj njegovog naučnog razmišljanja. Austrijski obrazovni sistem dao mu je snažnu tehničku osnovu, na kojoj će kasnije graditi svoje najveće pronalaske.

Veze Nikole Tesle sa Austrijom nisu prestale odlaskom iz Graca. Beč je tokom njegovog života ostao važna tačka priznanja njegovog naučnog rada. Bečki Tehnički univerzitet dodelio mu je 1907. godine počasni doktorat za izuzetan doprinos nauci i tehnici, čime je Austrija odala priznanje svom nekadašnjem studentu, koji je u međuvremenu postao svetski poznat pronalazač.

Posle školovanja i rada u srednjoj Evropi, Tesla je radio u Budimpešti, zatim u Parizu u Edisonovoj kompaniji, da bi 1884. godine krenuo preko Atlantika u Sjedinjene Američke Države. U Njujorku započinje novo poglavlje života koje će ga učiniti jednim od najznačajnijih pronalazača svih vremena. Njegov sistem naizmenične struje, indukcioni motor, Teslin transformator i brojni drugi patenti postavili su temelje moderne elektroenergetike i omogućili razvoj industrijskog društva kakvo danas poznajemo.

I nakon njegove smrti, Austrija je nastavila da čuva uspomenu na Teslu. U Tehničkom muzeju u Beču nalazi se njegova bista, a u glavnom gradu Austrije postoji i Teslagasse, ulica koja nosi njegovo ime, kao trajni podsetnik na naučnika čije su ideje prevazišle granice država i epoha.

Sto sedamdeset godina nakon njegovog rođenja, Nikola Tesla ostaje simbol naučne radoznalosti, vizionarstva i upornosti. Njegov životni put – od Smiljana u Habsburškoj monarhiji, preko Graca, Beča, Budimpešte i Pariza, do Amerike, svedoči da najveće ideje ne poznaju granice. Zato je Tesla danas zajedničko nasleđe čovečanstva, a njegova povezanost sa Austrijom predstavlja važan deo priče o čoveku, koji je osvetlio svet.