Eparhija raško-prizrenska: Sve teži položaj Srba i SPC na Kosovu

Eparhija raško-prizrenska ukazala je na sve teži položaj srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji, a posebno na kršenje prava od strane Kosovske policije, upozoravajući da bi moglo da dođe do potpunog nestanka srpskog naroda sa tog prostora ukoliko izostane međunarodna reakcija.

Eparhija je posebno istakla da prava crkve i vernika krši Kosovska policija koja, kažu, na terenu sprovodi aktivnosti usmerene protiv pripadnika srpskog naroda i SPC. Dodaje se da bi policija trebalo da bude u službi svih građana, štiti najugroženije i doprinosi izgradnji poverenja među zajednicama, ali da za sve veći broj Srba Kosovska policija više ne predstavlja most poverenja, već se doživljava kao sredstvo pritiska, selektivne kontrole i sistematskog zastrašivanja.

U tom smislu, Eparhija je podsetila da je 37 Srba, uključujući i jedno maloletno lice, privedeno tokom obeležavanja Vidovdana na Gazimestanu, 28. juna, iako je i sama policija saopštila da nije bilo incidenata koji su ugrozili tok skupa. Istovremeno, pojavila su se dokumentovana svedočenja o ponižavajućim kontrolama, arogantnoj primeni policijske sile, onemogućavanju rada novinara o teškom i ponižavajućem zlostavljanju pojedinih privedenih lica, zbog čega je postupak pokrenula i Institucija Ombudsmana.

Eparhija je skrenula pažnju i na to da su u albanskoj javnosti sve zloupotrebe policije prećutane, a Srbi kolektivno prikazani kao narušitelji mira.

Kolike pristike na Kosovu i Metohiji trpi Srpska pravoslavna crkva, svedoči slučaj Nikole Džufke, državljanina Albanije koji se predstavlja kao pravoslavni episkop, a koji je pre dva dana izjavio da je takozvana Pravoslavna crkva Kosova dobila sudski spor protiv SPC i da sada pravoslavni Albanci mogu da se registruju u toj crkvi.

Reagujući na takve navode, Eparhija raško-prizrenska je u saopštenju istakla da Džufka nije niti je ikada bio sveštenik SPC, Autokefalne pravoslavne crkve Albanije ili bilo koje kanonske pravoslavne crkve.

Povodom Džufkinih tvrdnji da je SPC izgubila sudski spor protiv njegove organizacije i da je pred sudom dokazao da srednjovekovna crkva u Rakitnici ne pripada SPC, u saopštenju se ističe da je reč o „apsolutnoj neistini“.

„Srpska pravoslavna crkva nikada nije pokrenula niti je ikada bila stranka u bilo kakvom građanskom sporu sa gospodinom Džufkom, njegovom organizacijom ili bilo kojim licem povezanim sa njim. Ne postoji nijedna presuda bilo kog suda kojom je Crkva nešto izgubila u njegovu korist“, navodi se u saopštenju.

Dodaje se da se protiv Džufke vodi krivični postupak zbog, kako navodi Eparhija, ponovljenih protivpravnih upada u crkvu Svetog arhangela Mihaila u Rakitnici kod Podujeva i širenja mržnje.

U saopštenju se navodi i da dve druge krivične prijave protiv Džufke, podnete u novembru 2023. i maju 2025. godine zbog, kako se navodi, teških krivičnih dela, do danas nisu dovele do podizanja optužnice niti pokretanja sudskog postupka.

Eparhija tvrdi da vlasništvo nad srednjovekovnom crkvom u Rakitnici „nikada nije bilo sporno“.

„Ta crkva je svetinja Srpske pravoslavne crkve i zaštićeno kulturno dobro“, navodi se u saopštenju.

Ocenjuje se i da Džufkine izjave o „vraćanju“ crkava i manastira koje je SPC navodno uzurpirala predstavljaju nastavak, kako navode, „pseudoistorijskih narativa“ usmerenih protiv SPC.

„Ovde nije reč o sporu oko prava svojine. Reč je, još jednom, o stavljanju mete na Srpsku pravoslavnu crkvu i njene vernike u društvenom okruženju u kojem se nacionalna osećanja iznova raspaljuju, ovoga puta dokazivim falsifikatima i neistinama“, navodi se.

Eparhija ističe da su takve izjave praćene i pozivom da patrijarh SPC bude proglašen nepoželjnom osobom na Kosovu.

„Ovakve izjave lica koje se predstavlja kao verski poglavar nisu anonimni govor mržnje sa nekog internet naloga. One predstavljaju jasno prepoznatljive radnje sa obeležjima krivičnog dela, sa poznatim izvršiocem, koje su kosovske institucije dužne da gone po službenoj dužnosti“, navodi se u saopštenju.

Govoreći o odnosu kosovskih institucija prema SPC, Eparhija podseća da je iguman manastira Devine Vode, jeromonah Fotije Kostovski, državljanin Severne Makedonije, 2023. godine proteran sa Kosova, dok se, kako navodi, istovremeno toleriše delovanje Džufke.

„Jedino objašnjenje koje možemo naći za takvu toleranciju jeste činjenica da je navedeno nasilje usmereno protiv Srpske pravoslavne crkve. Takvim tolerisanjem šalje se poruka, kako gospodinu Džufki tako i svakom drugom potencijalnom počiniocu, da će svaki oblik nasilja protiv Srpske pravoslavne crkve ostati nekažnjen“, navodi se.

Na kraju saopštenja Eparhija ukazuje i na Džufkinu izjavu da bi u organizaciju koju namerava da registruje bili primani isključivo kosovski Albanci.

„Organizacija koja članstvo uslovljava etničkom pripadnošću i koja uz ikone, tamo gde se pojavi, kao prilikom provale u Rakitnici, postavlja preko oltara albanske zastave, nije istinska verska organizacija, a sasvim sigurno nije hrišćanska, a ponajmanje pravoslavna“, ocenjuje Eparhija.

Eparhija je pozvala policijske i pravosudne organe na Kosovu da, kako navodi, počnu da primenjuju zakone i štite SPC, a od kosovskih medija zatražila je da pre objavljivanja informacija zatraže stav SPC.

Nestalo zvono sa crkve u blizini Orahovca

Juče je stigla i vest da sa zvonare crkve Svete velikomučenice Nedelje u selu Brnjača kod Orahovca nestalo crkveno zvono, što su primetili vernici koji su se u ponedeljak okupili na liturgiji.

Eparhija napominje da crkveno zvono nije samo deo crkvene imovine, već osvećeni bogoslužbeni predmet koji poziva verni narod na molitvu i sabranje, zbog čega je njegov nestanak upravo na dan hramovne slave duboko uznemirio malobrojne preostale vernike ovoga kraja, naročito imajući u vidu da je ova crkva u blizini koje ne živi srpsko stanovništvo već stradala u martovskom nasilju 2004. godine.

„Eparhija se u ovom trenutku uzdržava od preuranjenih zaključaka o počiniocima i motivima, ali očekuje da Kosovska policija bez odlaganja sprovede temeljnu istragu, obezbedi sve raspoložive dokaze, utvrdi šta se dogodilo i, ukoliko je zvono protivpravno uklonjeno, pronađe počinioce i privede ih pravdi. Posebno je važno ispitati da li ovaj slučaj sadrži elemente verske ili etničke netrpeljivosti“, ističe se u saopštenju.

Imajući u vidu da mnogi raniji napadi, provale i skrnavljenja objekata Srpske pravoslavne crkve nisu dobili policijski i sudski epilog, Eparhija očekuje i od međunarodnih predstavnika da pažljivo prate postupanje nadležnih institucija u ovom slučaju.

„Samo brza, profesionalna i nepristrasna istraga može pokazati da su svetinje i prava Srpske pravoslavne crkve zaista zaštićeni u praksi, a ne samo deklarativno“, dodaje se u saopštenju.